Borja Cobeaga: "Askatasun osoz lan egin dugu, gugan eta gure lanean konfiantza osoa izan dute"

Lander Arteaga E. - 2017-10-15T17:14:00+02:00

Hiru egun pasa dira Netflixek Fe de etarras filma estreinatu zuenetik. Borja Cobeaga (Donostia, 1977) lasai dago, lan on bat egin duenaren seinale. Berarentzat epai nagusia Zinemaldian izan zen, etxean, Belodromoan. Han jendea barrezko egon zen pelikula osoa, komedia zuzendari batentzat saririk handiena. Fe de etarras, urte askoz kaxoi batean gordetako proiektu zail bat, esperientzia berezi eta ezberdin bat izan da. Cobeaga argi dauka eta gustura dago.

 

ZINEMA UNEAK: Fe de etarras urte askoz buruan izan duzuen proiektu bat da. Pisu franko baten inguruko komedia bat, noiz eta nola sortu zen ideia? Ideia izan zenutenetik urte asko pasa dira, zeintzuk dira jatorrizko ideia horren eta gaur egun ikusi ahal dugun lanaren arteko desberdintasun handienak?

BORJA COBEAGA: Jatorrizko ideia izenburu bera bazuen ere, oso ezberdina zen. Ordu erdiko hiru atalez osatutako pelikula bat. Baina azkar ikusi genuen finantzaketa oso zaila izango zela, eta kokapen bakarreko eta pertsonaia gutxiko istorio bakar bat kontatzea erabaki genuen. Komando bat, pisu franko bat. 2011an ETAk su etenaren berri ematean, argi ikusi genuen ezin genuela orain film berdina egin. Diego San Jose eta biok galdera bat mahai-gaineratu genuen: nola izango zen bizitza osoan zehar borroka armatuan ibilitako eta orain helbururik gabe gelditzen den komando kide baten bizitza? Galdera hori izan zen azkenean filmatu dugun istorioaren abiapuntua.

 

ZU: Fe de etarras urte asko pasa ditu kaxoi batean gordeta, bizirik baina aurrera ateratzeko aukerarik gabe. Orain Netflix eta Mediaproren laguntzaz argia ikusi du. Zenbat eskertu behar diegu? Haiek gabe pelikula hau existituko al zen?

BC: Dena. Lehenik eta behin Mediaprori. Javier Méndez ekoizleak proiektua ezagutzen zuen eta aurrera atera nahi zuen. Diego eta biok libre egon ginenean, Javierrek Netflixekin egitea proposatu zigun. Ideia zoragarri bat irudi zitzaidan, FE DE ETARRAS bezalako lan bat ohiko finantzaketa batekin egiterakoan ia beti arazoak sortzen direlako. Laburbilduz, “Nik hau egin nahi nuen, eztitu zen, denen gustura egin zen eta azkenean ez du nik nahi nuenarekin zer ikusirik” motako arazoak. Netflix eta Mediaprorekin izan dugun esperientzia guztiz kontrakoa izan da. Askatasuna baino, gugan eta gure lanean konfiantza osoa egon dela uste dut. Horrela lan egiten duzuen hizketakide gutxiago daude. Eta ondorioz azkarrago lan egin dugu… Filmaketa maiatzean hasi zen eta irailean filma amaituta zegoen. Hori askatasuna, ekoizlearen konfiantza eta hizketakide gutxi dituzunean soilik egin daiteke; jende gehiago, ekoizle gehiago, daudenean eztabaida gehiago daude.

 

 

ZU: “ETAn primeran jaten zen", "Borroka armatuko TOP mundialan geuden",... filma trufaz eta sarkasmoz beteriko hamaika esaldi biltzen ditu, sotilak baina zorrotzak. Pertsonaiak nolabait humanizatuz baina ideia aldrebesak kritikatuz. Nola sortzen dira halako esaldi biribil eta dibertigarriak? Kantatu pixka bat nola diren sorkuntza une horiek, guk txikito eta pintxo aurrean direla uste baitugu. 

BC: Diego San Joseren esaldiak dira. Bere ukitua dute. Diego eta biok, beti bezala, batera hasi ginen FE DE ETARRAS idazten. Argumentuaz hitz egin eta bion artean sekuentziak banatu genituen. Hasieratik argi gelditu zen Diegok idatzitako pasarteak hobeagoak eta dibertigarriagoak zirela. Hori ikusita, nireak berridazteko eta gidoilari giza berak bakarrik sinatzea eskatu nion. Horrela izan behar, bera istorioaren kontzeptu osoago bat zeukan eta gidoian islatzeko talentu gehiago ere. Baina nireak ez badira ere, argi eduki ezazue ez direla garagardo batzuen aurrean sortzen. Normalean idazten agertzen dira, mahai baten aurrean ordenagailuarekin edota koaderno batekin. Askotan berridazte lana ere bada. Adibidez, sekuentzia bat idazten duzu eta bi hilabete geroago idatzitako guztia biribiltzen duen esaldi bikain bat gehitzen diozu.

 

ZU: Javier Cámara, Julián Lopez, Miren Ibarguren eta Gorka Otxoa. Primerakoak laurak. Erraz batu ziren proiektura? Ze eragin izan zuten euren pertsonaietan? Azpimarragarria ere Ramon Barearen lana, Gobernuko negoziatzaile izatetik ETAko arduradun bat izatera. Nahigabeko hautaketa bat izan zen edo maltzurkeriaz beterikoa?

BC: Erraza izan zen. Inoiz ez bezala, buruan nituen aktore gogokoenak prest eta libre zeuden pelikula egiteko. Hasieratik egon ziren proiektuan, oraindik behin betiko gidoirik ez genuenean. Ez da batere ohikoa, lehen aldia da non hainbeste denborarekin aktoreekin irakurketa bat izan dudala eta zoragarria izan da. Diego eta biok irakurketa horretan ikusitakoa eta bizitakoa hartu eta gidoian jarri genuen. Aktoreek ekarpen asko egin zituzten, baina gauza guztien gainetik hasieratik filmak izango zuen tonua ulertu zuten. Ez zuten xelebrekeriarik egin, solasaldi eroenak ere serio egin zituzten. Eta hori ezin bestekoa izan zen. Filma bikain ulertu zuten.

Ramón Barearekin behin baino gehiagotan egin dut lan, baina berarekin NEGOZIATZAILEA filmatzea inoiz izan dudan lan esperientziarik onenen artean dago. Pelikula horretan batera lan egiten asko ikasi nuen, bere antzezpenak asko irakatsi baitzidan. Zinema mailan eta bizitza mailan ere. Ramon aktore izugarri bat eta pertsona aparta bat da. Eta nire pelikula guztietan berarekin lan egin nahi dut. Hemen Artetxe bere pertsonaiak euskaldun beterano bat izan behar zuen, beste aktoreen lanetik urrun zegoen erregistro batekin. Beldurgarria izan behar zuen baina aldi berean patriarka itxurarekin, Ramonek duen lider kutsuarekin. NEGOZIATZAILEAn bere pertsonaia bikain islatu zuen. Filmaketa horretan maltzurraren paperik ezingo zuela egin pentsatzera heldu nintzen, nahiz eta psikopata antzeztu beti pertsonaia humanizatzeko abilezia duelako. Baina kontrastasun hori asko erakarri ninduen. Horregatik, oraingoan, “maltzur” berezi honen papera eman nion.

 

 

ZU: Istorioa oro har pisu batean (edo leku itxietan) gertatzen da, komedia klasikoak gogora ekarriz. Film hau sortzerakoan, Diego eta biok ze pelikula zenituzten buruan?

BC: Egia esanda, itxialdiak komediak baino thrillerrak ekartzen dizkit niri burura. Polanskiren MAIZTER KIMERIKOA erreferente izan zen, adibidez, Ainara, puzzlea eta etxea hankaz gora jartzeko. Giro horrek ere THE AMERICANS telesaileko zerbait badu, berez thriller estugarri bat izanik ere leku itxiak garrantzi handikoak dira eta. Eta noski, umore erreferenteak ere izan ditugu. Berlanga-Azcona tankerako lan bat atera zaigula uste dut: serioa baina hitz-jario handikoa, kostunbrismoz beterikoa… Azconak idatzitako PISUTXOAn edo Berlangaren BORREROAn bizi dezakegun zerbait. BRUJASEN EZKUTATUTA ere erreferente izan da, bertan ere bi mafioso helduko ez den dei baten zain daudelako. Eragin ezberdin asko, genero ezberdinekoak ere: hasiera Tarantinoren lan bat dirudi eta amaiera aldiz Alexander Paynena. Denetarik.

 

ZU: Fe de etarras Negoziatzailea ondoren heldu da. ETA protagonista duten bi komedia. Bi lan hauek trilogia batean bilakatzeko aukerarik dute? Hemendik, eta bi lan hauek oso dibertigarriak direla ikusita, horren alde egin nahi dugu.

BC: Ba hasiera batean ideia hori nuen, gaiaren inguruko hiru pelikula egitea nahi nuen. BARTOLÍN Juan Cavestanyri eskatu nion gidoi bat da: Duela urte asko ETAren bahiketa baten itxurak egiteko Irunera bidaiatu zen Andaluziako zinegotzi baten historia da. Polizia-etxe batean aurkeztu zen eta bahitua izan zela salatu zuen. Gertaera erreala ikaragarria da, xehetasunez beterikoa, eta gidoia ere zoragarria da baina filmatzeko zaila. Ez, momentuz ez dut gai honen inguruan beste ezer egingo, sailkatuegia nago.

 

 

ZU: Netflix bezalako plataforma digital baten pelikula bat bada ere, filma Zinemaldian estreinatu zen 2500 ikusle baino gehiagoren aurrean eta oso harrera on batekin. Nola bizi izan zenuten une hori? Halako egoera baten aurrean urduritasuna kontrolean mantentzeko trikimailuren bat duzu?

BC: Belodromoan bizitakoa ikusgarria izan zen. Ni oso urduri nengoen, komedia bat egiten duzunean ikusleek ikusi arte ez duzulako oso argi ondo dagoen ala ez. Genero honek daukan gauza on bat erantzun fisikoa da: barrea. Eta Belodromoan barre asko egin zen. Adibidez, nire ondoan film osoan zehar barrezka egon zen pertsona bat izan nuen, eskandalu handiarekin gainera. Hori zoragarria da. Bi, hiru edo hamar urte lehenago, zure etxean zaudela, txiste bat pentsatzen duzu eta orain jendeak zuk pentsatutako une zehatzean barre egiten du. Zoragarria da eta Belodromoan bizitakoa amets bat izan zen. Diego eta biok Vaya Semanitan lanean geundela autobusean joaten ginen ETBra, 28an, eta Anoeta aurretik pasatzen ginen egunero. Orduan, FE DE ETARRAS bertan estreinatzearekin amets egiten genuen. Eta begira…

 

ZU: Tamalez, Netflixek Donostian zintzilikatu zuen kartelak sortutako polemikaz hitz egitea halabeharrekoa da. Argi dago kartel batean norbaitek ikusitako zerbaitengatik filma aurretik juzgatu zela. Baina ez da azkenaldi honetan sortu den eztabaida eta “boikot” saiakera bakarra, hainbat euskal aktorek eta zinemagilek antzeko egoerak bizi izan dituzte. Nola bizi izan zenuten egoera? Eta orokorrean, zer gertatzen ari dela uste duzu? Egun larruazala leunegia dugu?

BC: Nik harriduraz bizi nuen. Abertzaletasunen inguruko parodia bat biktimekiko irain batekin nahastea burugabekeria bat iruditu zitzaidan. Diego eta biok 14 urte daramatzagu euskal gatazkaren inguruko umore egiten, hortaz, 2003an honekin txisteak egiten bagenituen eta ez ezer gertatzen… zergatik orain bai? Erantzunen bat bilatzekotan sare sozialetan eta bertako erabiltzaile askok edozein gauzarekin minduta sentitzeko duten zaletasunean aurkitu dezakezu. Twitterren boikotak eta lintxamenduak eguneroko gauzak dira. Zorionez, Diego eta biok kontzientzia garbia genuen, filma ez zela iraingarria argi genuelako. Baina, tamalez, filma ikusi gabe jendea bere iritzia ematen hasi zen. Ez dut uste larruazal arazo bat denik, askok barnean duten “hooligan” espiritua baizik. Erabiltzaile askok bere eguneroko frustrazioak sare sozialetan husten dituzte. Futbolera joan eta epaileari oihukatzea bezala.

 

 

ZU: Pagafantas, Ez duzu kontrolatzen, Negoziatzailea eta Fe de etarras bere freskotasunagatik eta estreinaldi momentuan egiten ziren komedietatik urrun kokatzeagatik harritu gaituzte. Etorkizunera begira, proiektu berriren bat duzue? Berri fresko-freskoren bat eman ahal diguzu?

BC: Bitxia bada ere, orain arte halako galdera bat beti FE DE ETARRAS proiektua aipatzen erantzuten nuen. Urte askoz nire hurrengo filma zen. Nahiz eta gero beste proiektu batzuk egin. Ondorioz, orain, pixka bat lekuz kanpo nago. Baina, hala ere, 2018an Diego eta biok idatzitako gidoi berri bat estreinatuko da: Javi Ruiz Calderak zuzendutako SUPERLOPEZ. Dani Rovira, Maribel Verdú, Alexandra Jiménez eta Julián Lopez ere. Ikusteko irrikan nago, gidoia idazteko prozesua zaila izan delako. Beti da korapilatsua gizon hegalari bat duen film bat.

 

ZU: Eskerrik asko Borja, eta zorionak film hain dibertigarri bat lortzeagatik. Ondo segi!

BC: Mila esker zuei.

 

(Oharra: Argazkiak Borja Cobeagak lagatuak)

Erlazionatutako filmak

Iruzkina gehitu

Webgunean sartu behar duzu iruzkinak gehitu ahal izateko. Twitter edo facebook bidez egin dezakezu.